Magna Frisia: De Stried um de Gloov
De Volksstamm van de Freesen is an de nedderlandske un düütske Noordseeküst tohuus. Hör Spraak was dat Oldfreesk, wat as de Vöörlooper van de moderne freeske Spraak gellt. All in de UDP (frohe Antike) – dat heet all um 800 v. Chr. – word de Existenz van freeske Stämmen belegt. De Lüü van’t See leevde van de Torfgraveree, de Soltwinnung un de Viskfang. Hör Netten fluchten se ut Reed un Binsen, umdat dat karge Land meest keen Plantenwassdum harr. Se harrn hör egen Gloov, de deep mit de Natuur verwuddelt was, un so wehrden sük de Freesen ok verbitterd tegen dat Missioneeren. Besünners König Radbod, de over dat grootfreeske Riek regeerde, kampde tegen dat Unnerkriegen un Christianiseeren.Eerst no sien Dood in’t Jahr 719 n. Chr. verloor de grote Haidenstaat, de „Magna Frisia“, tegen de Franken. Disse gungen mit heel vööl Hardigheid tegen de haidenske Bruken vör un moken all de Minschen dood, de sük nich in de christelke Gloov döpen leeten. Se verneelden de lüttje Holten mit hör Hilligdommen, de „hillige Hainen“ nöömt worden. Hier, in de Schuul van hör hillige Bomen, harrn de Freesen eenst hör Gotten verahrt. Wor eenst hör Opfersteden laggen, erstunnen nu de neie Karken van en frömde Religioon. Ut dat Holt van de hillige Bomen timmerden de Innehmers de neie Boowarken un settden se up de hillige Steden van hör Vörfahrn. Dat gaff wall Torüggslagen tegen de Karken un Klosters un dat Christendoom kunn de olle Gloov de in de germaanske Religion tohuus was, nooit heel bidiedschuven.
Dat grote Verdrinken un de swarte Dood
Sware Störmflooden moken dat Leven an de Waterkant noch stuurder un dat gaff unbannig vööl Doden bi Minsk un Deer. Een Hoogwater sticht ut de histooske Uptekens besünners herut: De tweede Marcellusflood, nömt na de froher Bischop van Rom, brook mit groot Gewalt in dat Land in. Dree Daag düurde de verheern Flood, de as „dat grote Verdrinken“ in de Geschichtsboken ingahn is. Se reet nich blot dürabel Land mit sük, man mehr as 100.000 Minsken funnen daarin de Dood. De Pestepidemie daarna, in de Umgangsspraak ok „Swarte Dood“ nömt, leet dat Elend nich minner worden. Enn’ van dat 14. Jahrhunnert mook se de Inwohners nochmals düchtig lüttjer. Dat de Minsken dat domaals as en Aard „Vergrelltheid van`t Heergott“ ansachen un mit de bibelske Sintflood verbunnen hebben, kann ik verstahn. Hungersnood un dat Verlesen van de soziale Ordnung weern de Folgen, waarut sük tolest dat Hoovdlingswesen in Oostfreesland utwunnen hett. Up de Söök na Normalität un Schuul leggden de Inwohners hör Hoop in de Hannen van de groten Grundeegners un Buurn.
De Weeg van de Freeske Freeiheid
Na de Tied van de Wikingers kunn Oostfreesland sien Egenständigheid utbauen. Indes in Düütskland de Feudalheerskupp regeerde funnen sück hier de eerste Grundstenen van de Demokratie. Eenmaal in Jahr truffen sück de Vertreders van de enkelt Sippskupp, de Redjeven, um gemeensaam Recht to spreken. Se truffen sück immer an Dingsdag in de Pingstenweken up Upstalsboom. Vandaag is de Graffthöchte en Denkmaal un besinnt an de vörtieden Versammelnsstee. De „ Freeske Freeiheid“ wurr 1493 van Kaiser Sigismund anerkennt. De Urkunn liggt in de hollandsk Institut för freeske Geschicht un Literatur in Leeuwarden.Dat "eyla frya fresena" hangt vandaag bi mi in floor.
In Freeiheid to leven is immer noch un höchste Good un dat betreck ik nich blot up uns Freesen!
Heike
